Odgromniki

Piorun może wyrządzić wiele szkód, dlatego warto zabezpieczyć swój dom poprzez zamontowanie instalacji odgromowej.

Skąd się biorą pioruny?



Burza jest efektem wymieszania się różnych warstw powietrza – gęstego i zimnego
z wilgotnym o mniejszej gęstości. W wyniku tego zjawiska tworzą się prądy powietrzne, natomiast energia cieplna, która jest skumulowana w powietrzu oraz parze wodnej, zamienia się w niebezpieczną energię elektryczną oraz silny wiatr. Wyładowania elektryczne widoczne są na niebie w postaci popularnych błyskawic, których natężenie wynosi przeciętnie 20 000 amperów. Powodują one zwiększenie temperatury powietrza do nawet 30 000 stopni Celsjusza. Rozróżnia się trzy podstawowe typy piorunów, które mogą wywołać różne szkody. Najczęściej występują pioruny liniowe, które widoczne są na niebie w postaci wstęg o długości od 1 do 10 km. Pojawiają się również pioruny kuliste
o kształcie zbliżonym do kuli z ogonem, otoczone dymem lub płomieniem, a także paciorkowe, widoczne w postaci oddzielnych punktów i odcinków.
Powietrze nie jest dobrym przewodnikiem prądu, dlatego też piorun szuka najkrótszej drogi do ziemi, aby jak najszybciej wyrównać różnicę potencjałów elektrycznych między chmurami a gruntem. Najbardziej narażone na uderzenia są miejsca położone najwyżej oraz te, które dobrze przewodzą prąd, takie jak słupy energetyczne, maszty, wieże przekaźnikowe, wieże kościelne, drzewa, anteny telewizyjne czy zwykłe instalacje elektryczne. Dlatego też warto zabezpieczyć swój dom przed przykrymi skutkami burzy, bo nigdy nie wiadomo gdzie i kiedy uderzy piorun.

Kiedy konieczna jest instalacja odgromowa
Według prawa budowlanego w domach jednorodzinnych instalacja odgromowa jest konieczna w przypadku budynków wyższych niż 15 metrów i o powierzchni większej niż 500 metrów kwadratowych. Instalację odgromową musimy zamontować również, jeśli dom jest jest zbudowany z materiałów łatwo zapalnych (bez względu na wymiary budynku). Ale to nie wszystko – dla budynków indywidualnie oblicza się wskaźnik zagrożenia piorunowego (zgodnie z odpowiednimi normami). Jeśli przekracza on określoną wartość, wtedy również montaż instalacji odgromowej będzie konieczny.

Budowę instalacji odgromowej można najprościej wyjaśnić następująco: zespół metalowych przewodów przymocowanych na dachu, bezpośrednio połączonych z ziemią. Przewody te umożliwiają bezpieczny odpływ energii przekazywanej przez piorun uderzający w obiekt. W ich skład wchodzą cztery części: zwody, przewody odprowadzające, przewody uziemiające oraz uziomy.

  • Zwody– górna część instalacji odgromowej, której zadaniem jest bezpośrednie przejęcie prądów piorunowych w chwili uderzenia. Zwody sztuczne to metalowe druty zbudowane ze stali ocynkowanej, nierdzewnej lub miedzi. Ich średnica powinna przekraczać 6 mm. Druty umieszcza się przede wszystkim wzdłuż kalenicy, na krawędziach bocznych dachu oraz na kominie i maszcie antenowym. Jeśli dach jest spadzisty, przewody przytwierdza się za pośrednictwem wsporników. Rolę zwodów mogę przejmować również metalowe części budynku, takie jak: balustrady, rynny, poręcze, ornamenty, a także metalowe pokrycia dachowe o grubości równej co najmniej 0,5 mm (jeśli pod spodem nie ma materiałów łatwopalnych oraz ich konstrukcja umożliwia swobodny przepływ prądu).

  • Przewody odprowadzające– jak wskazuje nazwa, są to elementy odprowadzające prąd od zwodów do uziomów, więc łączą te dwa elementy. Zwykle zbudowane są
    z materiałów takich jak zwody lub ewentualnie z ocynkowanych taśm stalowych (przekrój 20 x 3 mm). Montuje się je na zewnętrznej elewacji budynku (w odległości równej co najmniej 2 cm od ściany), pod tynkiem (w przypadku ścian pozbawionych łatwopalnych materiałów) lub wzdłuż rynien i rur spustowych. Ważnymi elementami są zaciski probiercze, za pomocą których łączy się przewody odprowadzające z uziemieniem. Zaciski powinny zostać umieszczone w puszce ochronnej.

  • Uziomy są to metalowe elementy instalowane w ziemi. Ich zadaniem jest rozpraszanie energii pochodzącej od pioruna. Rolę uziomów mogą przejąć żelbetowe elementy wchodzące w skład podziemnej części budynku, czyli uziomy fundamentowe, zaliczane do naturalnych. Innym rozwiązaniem jest wykorzystanie metalowych rurociągów. Jeśli nie można wykonać uziomów naturalnych, należy wokół całego budynku zainstalować droższe uziomy sztuczne, np. w postaci płaskownika czy ocynkowanej taśmy stalowej (na głębokości równej co najmniej 0,5 m i w odległości min. 1,0 m od budynku). Alternatywnym rozwiązaniem jest zastosowanie uziomów pionowych. Są to metalowe pręty wbijane
    w ziemię przy zejściach przewodów odprowadzających. Ich długość wynosi średnio 3 m. Należy jednak pamiętać o ważnej zasadzie. Wszystkie te elementy, które pełnią rolę uziomów, muszą dobrze przewodzić prąd, gdyż są końcowym ogniwem instalacji odgromowej.